{"id":7716,"date":"2024-04-15T15:46:00","date_gmt":"2024-04-15T12:46:00","guid":{"rendered":"https:\/\/azra.edu.az\/?p=7716"},"modified":"2024-12-05T10:55:03","modified_gmt":"2024-12-05T07:55:03","slug":"leonardo-di-ser-pyero-da-vinci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azra.edu.az\/?p=7716","title":{"rendered":"Leonardo di ser Pyero da Vin\u00e7i"},"content":{"rendered":"\n<p>1452-ci ilin bu g\u00fcn\u00fc tarixin tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131ndan olan Leonardo di ser Pyero da Vin\u00e7i anadan olub (1452\u20131519). O, Avropa \u0130ntibah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f ensiklopedik alim, riyaziyyat\u00e7\u0131, m\u00fch\u0259ndis, ixtira\u00e7\u0131, r\u0259ssam, heyk\u0259lt\u0259ra\u015f, memar, musiqi\u00e7i v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6mr\u00fcn\u00fcn ilkin ill\u0259rind\u0259 Florensiyada ya\u015fay\u0131b-yaradan Leonardo da Vin\u00e7i sonralar ayr\u0131-ayr\u0131 h\u00f6kmdarlar\u0131n saraylar\u0131nda ya\u015fayaraq m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m ixtiralar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. F\u0259q\u0259t he\u00e7 kimin onun bu ixtiralar\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259diyini anlay\u0131b, bir <a><\/a>m\u00fcdd\u0259t d\u0259rin m\u0259yuslu\u011fa qap\u0131l\u0131b. Bu m\u0259yuslu\u011fu zaman\u0131 Fransa kral\u0131 I Fransiskd\u0259n d\u0259v\u0259t al\u0131b v\u0259 Fransaya k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r burada ya\u015fay\u0131b-yarad\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;\u0130ntibah insan&#187;\u0131n prototipi kimi ham\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Leonardo da Vin\u00e7inin elm\u0259 olan sonsuz h\u0259v\u0259si v\u0259 heyr\u0259tamiz ixtira\u00e7\u0131l\u0131q-yarad\u0131c\u0131l\u0131q istedad\u0131 Avropa intibah\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib, b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck r\u0259ssam\u0131 v\u0259 \u00e7ox\u00e7e\u015fidli qabiliyy\u0259t\u0259 malik \u0259n istedadl\u0131 \u015f\u0259xsiyy\u0259ti kimi q\u0259bul olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Leonarda da Vin\u00e7inin r\u0259sm \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n \u0259n m\u0259\u015fhurlar\u0131 t\u0259krarolunmaz Mona Liza portreti v\u0259 &#171;Sonuncu \u015eam yem\u0259yi&#187; \u0259s\u0259ridir. Yaln\u0131z v\u0259 yaln\u0131z Mikelancelonun yaratd\u0131\u011f\u0131 Ad\u0259min Yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u0259s\u0259ri bu iki \u0259s\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r tutulur. Leonardonun yaratd\u0131\u011f\u0131 &#171;Vitruvian \u0130nsan&#187; \u0259s\u0259ri d\u0259 bu kateqoriyal\u0131 r\u0259sm \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 daxil edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, m\u00fcasir g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 bu dahi r\u0259ssam\u0131n c\u0259mi 15 r\u0259sm \u0259s\u0259ri g\u0259lib \u00e7at\u0131b. F\u0259q\u0259t bu azsayl\u0131 r\u0259sm \u0259s\u0259rl\u0259ri da Vin\u00e7inin elmi diaqramlar, cizgil\u0259r v\u0259 r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131n n\u0259z\u0259ri \u0259saslar\u0131na aid fikirl\u0259rin \u0259ks olundu\u011fu \u015f\u0259xsi \u0259lyazmalar\u0131 sonrak\u0131 n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn misilsiz elmi m\u0259nb\u0259 rolunu oynay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Leonardo da Vin\u00e7i bir m\u00fch\u0259ndis kimi d\u0259 o d\u00f6vr insanlar\u0131n\u0131n qavraya bilm\u0259y\u0259c\u0259yi, yaln\u0131z bir ne\u00e7\u0259 \u0259sr sonra b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin tam yiy\u0259l\u0259n\u0259c\u0259yi olduqca m\u00fcr\u0259kk\u0259b ixtiralar edib. Onun vertolyot, tank, konsentr\u0259 edil\u0259n g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi, kalkulyator, ikikorpuslu g\u0259mi v\u0259 s. m\u00fcr\u0259kk\u0259b texnologiyalar\u0131 h\u0259l\u0259 XVI \u0259srd\u0259 konsepyala\u015fd\u0131rmas\u0131 v\u0259 plit\u0259l\u0259rin tektonikas\u0131 haqq\u0131nda ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc ibtidai fikirl\u0259r onun sonsuz duhas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. Adlar\u0131n\u0131 sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z konsepsiyalar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti onun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda n\u0259inki h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259yib, h\u0259tta m\u00fcasirl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n qavran\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Leonardo da Vin\u00e7i anatomiya, m\u00fch\u0259ndislik, optika v\u0259 hidrodinamika elml\u0259rini d\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l s\u0259viyy\u0259d\u0259 bilib v\u0259 bu elml\u0259rin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r verib.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rinin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 geni\u015f r\u0259y sor\u011fusunda bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259linib ki, ikinci minilliyin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259ti italiyal\u0131 Leonardo da Vin\u00e7i olub. T\u0259sad\u00fcfi deyil \u0259sas\u0259n r\u0259ssam olan v\u0259 &#171;Mona Liza&#187; \u0259s\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi kimi tan\u0131nan Leonardo da Vin\u00e7i zaman\u0131 qabaqlayan unikal bir z\u0259ka sahibi olaraq bu g\u00fcn d\u0259 milyonlar\u0131 heyr\u0259t\u0259 g\u0259tirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Leonardo da Vin\u00e7inin ad\u0131 tarixd\u0259 100 \u0259n \u00e7ox \u00f6yr\u0259nilmi\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r siyah\u0131s\u0131na daxil edilib, o, \u201c\u0130kinci minilliyin adam\u0131\u201d se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"412\" height=\"616\" src=\"https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436455511_1005334431005058_7036073534405347129_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7718\" srcset=\"https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436455511_1005334431005058_7036073534405347129_n.jpg 412w, https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436455511_1005334431005058_7036073534405347129_n-201x300.jpg 201w\" sizes=\"auto, (max-width: 412px) 100vw, 412px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436379473_1005334637671704_5708873874812042127_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7719\" width=\"427\" height=\"555\" srcset=\"https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436379473_1005334637671704_5708873874812042127_n.jpg 300w, https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436379473_1005334637671704_5708873874812042127_n-231x300.jpg 231w\" sizes=\"auto, (max-width: 427px) 100vw, 427px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/437671799_1005335167671651_1747289484799526601_n-762x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7720\" width=\"577\" height=\"776\" srcset=\"https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/437671799_1005335167671651_1747289484799526601_n-762x1024.jpg 762w, https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/437671799_1005335167671651_1747289484799526601_n-223x300.jpg 223w, https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/437671799_1005335167671651_1747289484799526601_n-768x1033.jpg 768w, https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/437671799_1005335167671651_1747289484799526601_n-1142x1536.jpg 1142w, https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/437671799_1005335167671651_1747289484799526601_n.jpg 1190w\" sizes=\"auto, (max-width: 577px) 100vw, 577px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"545\" height=\"503\" src=\"https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436270924_1005334581005043_2582502041345678386_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7721\" srcset=\"https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436270924_1005334581005043_2582502041345678386_n.jpg 545w, https:\/\/azra.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/436270924_1005334581005043_2582502041345678386_n-300x277.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 545px) 100vw, 545px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1452-ci ilin bu g\u00fcn\u00fc tarixin tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131ndan olan Leonardo di ser Pyero da Vin\u00e7i anadan olub (1452\u20131519). O, Avropa \u0130ntibah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f ensiklopedik alim, riyaziyyat\u00e7\u0131, m\u00fch\u0259ndis, ixtira\u00e7\u0131, r\u0259ssam, heyk\u0259lt\u0259ra\u015f, memar, musiqi\u00e7i v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 idi. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn ilkin ill\u0259rind\u0259 Florensiyada ya\u015fay\u0131b-yaradan Leonardo da Vin\u00e7i sonralar ayr\u0131-ayr\u0131 h\u00f6kmdarlar\u0131n saraylar\u0131nda ya\u015fayaraq m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m ixtiralar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. F\u0259q\u0259t he\u00e7 kimin onun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7717,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7716","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7716"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7716\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7717"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azra.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}